Markt als podium

Foto: Renée Rooijmans

Foto: Jeroen van Wisse

Kiekeboe 🐄 Mijn kraam als podium met hoofdrolspelers, passanten en figuranten. Wie wie is hangt af van perspectief. Gister legden de stadsantropoloog Renée en de stadsbakkert Jeroen Bakt schoonheid en sfeer vast. Ze schepten een kader. En ik herinnerde me een foto uit het archief (2016) van Rotterdamse Oogst waarin alles samenkomt. Ik ben de spin in het web, staand tussen de levende en eetbare decor- & pronkstukken. Het doek valt als ze verkocht zijn, maar het plot wordt elkeweek weer vervolgd. Het telkens weer optekenen van de verhalen gaat vanzelf. Gister had ik wat groente verkocht aan twee vrouwen. Er liep een man voorbij, die vroeg hoeveel de boerenkool kost, die aan mijn kraam hing. €2,50 per stronk. Hij liep door. De vrouwen zeiden iets tegen elkaar in het Marokkaans en lachten erbij. Ik vroeg of ze nou grappen aan het maken waren over boerenkool. ‘Mijn schoonmoeder zei dat ze het niet duur vindt voor zo veel boerenkool, maar dat ze toch geen koe hebben om het allemaal op te eten.’ #etenverbindt 

Foto: Gerda Zijlstra

Gouden marktmomenten

Gouden marktmomenten vast gelegd door oppermarktwijf Gerda Zijlstra. Sinds een tijdje verkoop ik op de kleine weekmarkt ook appels, peren en sap van De Buitenhof uit Rhoon. Zelf staan ze met hun waar op de XL en de XXL Oogstmarkt. Op mijn kraam vormt het met de groentes van Gert van Herk en de eitjes van De Vossenburg een mooi scala aan producten uit het Buytenland van Rhoon. De groentes van Gert hebben zich al lang bewezen. Mensen waarderen de versheid, smaak en de kwaliteit. Inmiddels komen er ook klanten terug voor de eitjes van AdJan en Branka Vos, omdat ze ze zo lekker vinden en worden lege eierdozen weer ingeleverd voor hergebruik. Deze oudere dame kocht twee kleine flesjes appelsap en vertelde dat ze ze mee wilde nemen in de bus tijdens een georganiseerd dagtochtje naar Leiden, mijn geboortestad. Praktisch en handzaam voor onderweg vond ze. 

Sommige klanten zoeken graag zelf hun waar uit. Als ik dan de weegschaal kan voorhouden, maakt dat net het verschil. Elke week weer wordt de markt gemaakt door de momenten met (vaste) klanten, het bijpraten met Gert, het contact met de andere markters en de marktmeester, de merkbare band met Gerda, maar ook door vrienden die voorbij komen. 
Het wordt me steeds duidelijker wat we hebben opgebouwd in die jaren. Ik ben dankbaar om de vruchten daarvan te mogen plukken. #marktfamilie

Vergelijkend bataten-onderzoek

Bataten-schat-graven. 
“Moet ik een schep pakken?” 
“Nee, dat doe ik met mijn handen.” 
Vergelijkend warenonderzoek.
Zitten er bataten onder? 
Er zitten bataten onder! 

Ze zijn wat lichter van kleur als op de voedzame klei en nog wat kleiner als in Rhoon. Nog even in de grond laten zitten dus, maar ik moet het weerbericht goed in de gaten houden ivm nachtvorst en natte voeten.
Zelf hadden we een paar weken terug aan de zijkant van de rug gegraven, maar niks gevonden. We moeten er dus bovenop zijn en dan de diepte in. 
 
Gert wou eigenlijk overal kijken, maar hij liet het bij twee plekken: dicht en dun blaren-dek. Bij hem staat het lof er veel dikker op. Bij ons schuiven ze volgend seizoen met de vruchtwisseling mee en krijgen ze een plek met meer zon en hogere ruggen. Het plekje onder de boom, kwam dit eerste jaar zo. Bij Gert staat een klein deel van het perceel in de schaduw.
Volgend jaar is het weer anders en weten we weer meer. Ik waardEER het enorm dat deze leermeester kwam kijken op onze tuin. #voedselfamilie

Voedselfamilie

Een tros bataten. Donderdag was het zo ver, Gert van Herk oogstte de eerste zoete bataten voor de Oogstmarkt. Drie kwartier ploeteren - zijn woorden - om bataten op te graven en twee kisten te vullen. De knollen zitten diep in de grond en voor hij überhaupt bij de grond kan moet hij door een dik dek lof of blaren oftewel loof of bladeren. Naar een handige manier om dat blad weg te krijgen is hij nog op zoek. Per plant zitten er vooralsnog 3-8 bataten aan, variërend in grootte. 14 juni plantte hij de 1600 plantjes op ruggen door op de knieën te schuifelen over de klei.
Gert kwam in de aanloop naar dit seizoen op het idee om speciaal voor de korte keten een gewas te telen waarmee hij zich onderscheidt en vernieuwend is in het Buytenland van Rhoon. Vooralsnog vindt hij het de moeite waard. 

En ik heb de eer om het prachtige resultaat op de Oogstmarkt te verkopen. Hij stuurde donderdag foto’s aan Gerda en mij. Op vrijdag is de primeur als een sprookje door onze betrokken en bevlogen Gerda, onze chef Rotterdamse Oogstmarkt, aangekondigd op social media. Zaterdag kwamen klanten speciaal voor de bataten naar mijn kraam. De grote verkopen het makkelijkst, maar ook de kleintjes bleken in trek. De bataten liggen er voor €2,50 per pond. Marktconform, maar vooral de prijs waard en inzichtelijk gemaakt als je nagaat wat het aan intensief handwerk kost voor een zoete bataat uit de Rhoonse klei in de kist ligt. 

Alle eer komt Gert toe, ik ben zijn trotse marktverkoper. Begin komende week komt hij bij ons op de tuin van Mens en Tuin in het Park kijken hoe het met onze bataten staat. 50 plantjes gingen op dezelfde dag als bij hem in Rhoon bij ons in Den Haag de grond - zand - in. Zo komen ware “voedselfamilies” tot stand.#korteketensprookje

Zoete bataat keukenpraat

Primeur! Vorige markt overhandigde Gert van Herk mij zijn allereerste 1,3 kilo zoete aardappels. Of ik ze wilde proeven om er achter te komen of ze wel smaken voor ze de markt op gaan. Wat doet een zoete bataat op Rhoonse klei? De teeltomstandigheden zijn anders dan in Spanje of Californië. 
Het was de oogst van 2 planten. Een opbrengst van 1,5 kilo per plant is mooi. De grootste knol woog 328 gram. Een week later had hij er al eentje van rond de pond. Die gaat hij zelf proeven. Voor de eerste nachtvorst of als ze te natte voeten krijgen, moeten de knollen de grond uit zijn. 

Mijn liefde voor groente en voor koken kwamen samen. Ik maakte een geweldig recept van Ottolenghi: zoete bataat, knoflook, rode peper, tijm, salie en oregano geroosterd in een siroop van sinaasappelsap, azijn, bruine suiker en angosturabitter. Ik zeg niet vaak over iets dat ik zelf gekookt heb, dat het eten is om je vingers bij af te likken. Mijn vaste proever was er ook zeer over te spreken en samen aten we bijna de hele braadslede leeg.

Ter vergelijking had ik een Spaanse bataat mee geroosterd, die naar mijn idee wat wateriger smaakte, maar dat kan ook komen omdat ik die voor de herkenbaarheid anders en wat groter (ronde plakjes) gesneden had. ‘Dus je bent niet objectief’ zei Gert lachend. Meer een kwestie van niet willen dan niet kunnen. Daarbij, ik heb pas wat met zoete bataat sinds Gert ze teelt. Vorig jaar had ik me al wel laten verleiden door de oranje apparaten uit De Waog in Limburg en ernaar gelonkt in de keuken van het Varken, maar die van Gert hebben mijn hart veroverd.
Een deel van de oogst heb ik gaar gekookt, om zonder verdere toevoeging te proeven. Niet zo spannend, maar dat is ook niet zoete bataat eigen. Om het af te maken, bakte ik een cake naar recept van Yvette van Boven met puree van zoete aardappel, stemgember en een glazuur van bruine boter en gembersiroop. Ik gebruikte Vreiloop eitjes van De Vossenburg. Zo werd het een Buytenland van Rhoon cake.

‘Smerig lekker’ zei Gert. Ik had hem cake mee gegeven voor hem en zijn gezin thuis. Hij zou op tijd terug zijn voor de koffie, nadat hij ‘s ochtends de groente naar de markt gebracht had. Na de markt gaf ik hem stukjes mee voor Adjan en Branka Vos van de eitjes. ‘Werkelijk overheerlijk’ kreeg ik terug.
Over 2 weken liggen misschien de eerste Rhoonse zoete bataten bij mij op de kraam op de Oogstmarkt. Een vaste klant, die bijna elke week eitjes komt kopen, zag me gister met de cake in de weer. Ik vertelde haar over de ingrediënten. Ze zei dat ze bataat erg lekker vindt en kijkt er nu al naar uit bataten bij mij te kunnen kopen.

B-ontdekking

Dit prachtige kistje vol kleur, geur & smaak van de tuin, ging gister naar restaurant Greens. Het gaf me een enorm voldaan gevoel. 
Toen ik vorige week terugkwam van een klein weekje vakantie, zag ik dat de radijsplanten volop zaaddoosjes hadden gevormd. Ik had de radijsjes, die het toch niet zo goed deden in de hitte, in eerste instantie voor de fijne witte en roze bloemetjes laten doorschieten. Maar ik wist dat de zaaddoosjes ook gegeten worden. Toen ik naast de radijzen stond, was de chef precies even op de tuin en liet ik een zaaddoosje proeven. Ze zei: ‘dat is waar we de tuin voor hebben’ en doopte het tot het tweede leven van de tuin, want dat ligt erin verscholen. 

Samen met één van onze vrijwilligers, die zelf kok is, oogstte ik dit kistje rijkdom. Onder andere 100 takjes dragon voor de gazpacho van bietjes. Hij vertelde tijdens het plukken van de boragebloemen, over het ziltige van de kiemplantjes (cress) van borage die zij in de keuken gebruiken. Hij besloot een klein blaadje van een plant te proeven. Ik deed mee. Hij dacht dat de kleine haartjes op de blaadjes misschien teveel in de kelen van gasten zouden kriebelen. Ik liep direct door naar de keuken om daar de mening te achterhalen: ‘die haartjes vind ik juist wel spannend.’ Hup plukken maar.
Weleens geproefd? Denk aan komkommer, oester, zeewier. 

Aan het eind van de werkdag kregen mijn collega en ik de gazpacho voor gezet om te proeven mét een blaadje borage. Love it!

Zonnestraal

Vanmorgen was ik om 8u op de tuin en scheen de laag staande zon glorieus over de gewassen, die schitterden van de dauwdruppeltjes. In vervoering ging ik groentes oogsten samen met mijn collega. We hebben volop oogst, maar restaurant Greens is tien dagen dicht. Deze week leveren we voor het eerst onze groentes aan bio-winkel De Zonnestraal een paar straten verderop. We zijn blij dat we toch afzet hebben. 

Het zijn geen grote hoeveelheden, maar zeker te veel om allemaal zelf op te eten. Zoals de prachtige basilicum die tijdens het snijden nog nat was van de dauw. In Nederland buiten basilicum telen, wil normaal niet. Maar met deze warme en droge zomer, staan de stelen er vol en groen bij.

Gedurende de ochtend moest ik denken aan mijn oma, die me altijd haar zonnestraaltje noemde. Ik ben niet het zonnigste licht op aarde (gegarandeerd wel als ik groentes oogst) maar wel de dochter van de zelfbenoemde zon in haar leven, haar zoon, mijn vader. Hij overleed op 37 jarige leeftijd, zo oud of jong als ik nu ben. Hij groeide op in Den Haag. Mijn oma is er altijd blijven wonen en werd 103. 
Toen hij nog kind was, liepen ze samen weleens vanaf de Archipelbuurt, waar ze woonden, naar het strand in Scheveningen. Door het Westbroekpark langs het Rosarium, de plek waar tegenover de tuin ligt. Soms wou ik dat ze nu konden zien in wat voor paradijsje ik terecht gekomen ben, dat ik ook nog mijn werk mag noemen. Hoe graag had mijn oma, als fervent groenteliefhebber, onze groentes hebben willen eten. 250 gram groentes per dag, ze heeft het uitgevonden.