Een boerenkool-afdaling wagen?

De spruitjes zijn dan wel op, een enkeling kwam er gister nog naar vragen, de boerenkool doet nog een week of 2 mee. Gert had de kisten deze keer links van de kraam neergezet. Eigenlijk had ik de boel vervolgens een beetje achteloos trapsgewijs gearrangeerd. Door een vaste klant geattendeerd - ‘de boerenkool straalt je tegemoet’ - keek ik er beter naar en zag ik de stronken shinen in de zon. Het leek wel een skipiste. Daar moest ik een foto van maken. Een passerende klant vroeg of ik er niet ook op wilde. ‘Ik sta er altijd al op’ zei ik, maar ging er toch voor staan. De wind was fris en ik liet mijn muts de hele dag op, waarover iemand zei ‘je hebt een spruitjes-muts’. Op de foto heb ik er nog een “boerenkoolmuts" overheen, het lijkt wel een kolbak. Zo’n ceremonieel militair hoofddeksel. 

Ondanks het voor de tijd van het jaar zachte weer, ging de boerenkool gister als een malle. Ik verkocht de lading op twee stronken na. Aan het begin van het seizoen zijn de stronken die Gert meeneemt, zo groot als een paraplu. 

Het gros gaat dan als los blad mee van de kraam naar de klant. Ik pluk het blad op de markt voor de klanten, dat scheelt Gert werk. In de loop van het seizoen plukt hij op het land blad van de stronk voor andere afzetkanalen, die de boerenkool als losse bladeren willen verkopen. ‘Daar hou je bijna geen wicht aan over’. Aan het eind van het seizoen blijven daar wel mooie compacte stronkjes van over. 

Perfect voor de verkoop op de markt en voor de verwerking van een tweepersoons stampotje. Dat is toch wat de meeste mensen met boerenkool doen. Bladeren door de slow-juicer is wel weer passé. Zelf heb ik überhaupt nog geen stampot gegeten dit jaar en tot een week geleden had ik ook nog geen boerenkool gegeten. Het andere uiterste van Gerda, die verslaafd is aan boerenkool, maar er niet per se stampot mee maakt. 

Foto: RO

Omdat ik vond dat ik toch boerenkool gegeten moet hebben voor die ook op is, heb ik er vorige zondag twee potten pesto van gedraaid. Lekker bijvoorbeeld door de pasta.

Erespruit

Foto: Sanne Swart

Foto: Sanne Swart

Het was een zonovergoten marktdag. De laatste spruit van het seizoen hebben we in het zonnetje gezet. Of ‘de leste’ zoals Gert van Herk zegt. 

Foto: Gert van Herk

‘De laatste spruiten’ dat verkoopt makkelijk. Maar er waren ook echt mensen die er speciaal voor aan de kraam kwamen of die het jammer vinden dat het seizoen ophoudt en ze vervolgens niet bij AH kopen, waar ze tegenwoordig jaarrond liggen. 

Zelf heb ik een aantal weken geen zin meer in spruiten. In november en december heb ik ze week in week uit gegeten, zelfs met kerst, groene en paarse. 

Na de markt nam Gert vier van de vijf stammen mee terug naar Rhoon. Onverkocht, maar niet zonder functie. 

Foto: Gert van Herk

Mensen maken er foto’s van en zeggen verbaasd en verwonderd ‘ik wist niet dat spruiten zo groeien.’ Een vader bijvoorbeeld die vroeg of ze boven de grond groeien en die het zijn dochtertje liet zien. Zij zei dat ze het al wist, ‘dat heeft mama verteld’. Eén stam verkocht ik nog om 17 uur. De overige vier plukt Gert leeg. Die komen bij hem thuis wel op: ‘ik at ze vorige week nog. Wakker hoef je me er niet voor te maken.’ Dat was het met de spruiten. Er staat er geen één meer op het land. De plantenkweker heeft de eerste voor komend seizoen al gezaaid. In oktober zijn ze er weer. #buijtenlandvanrhoon

Groene en paarse spruiten op de (vrije) markt.

Foto: Renée Rooijmans

Alweer een maand geleden, woensdag 7 november, was het dankdag voor gewas en arbeid. Gert vertelde vorig jaar dat rond die datum de vraag naar spruiten meestal keldert. Wat hier vaak op volgt is een tekort en een stijging van de vraagprijs. Nederlandse spruiten gaan onder andere naar Spanje en zelfs naar Amerika.

Foto: Linda Hendriks

Foto: Paul van den Hooven

Half oktober pronkte ik met de eerste groene stammen op de markt. 

Dit seizoen waren de spruiten door de warme en hete zomer die maar aanbleef, een paar weken later oogstrijp. Daarbij is de opbrengst bij veel telers veel minder  (soms wel de helft) dan ‘normaal’, maar is de prijs juist lager. Doordat het een moeilijk spruitenjaar is, is de A klasse in de handel verdeeld in onderklasses. Hierdoor kan een spruit die anders als klasse B zou worden gesorteerd, toch nog als een klasse A worden verkocht. Meestal betekent schaarsheid van een product een hogere prijs, maar de kwaliteit van de spruiten valt ook tegen. Gert denkt dat de prijs lager uitvalt omdat de verwerkers meer tijd en kilo’s nodig hebben om een schoon en verkoopbaar product over te houden.

Een groot en onbeheersbaar probleem dit seizoen was trips. Een heel klein beestje dat langs de blaadjes van de spruitjes schraapt. Als een spruitje groter wordt, groeit de schade mee. De vroege spruiten hebben het meeste vraat opgelopen en de late spruiten zijn bijna niet aangetast. Dat late ras is het lekkerst volgens Gert en meestal zijn plaaginsecten het met onze smaak eens, maar in dit geval gaat dan niet op. Ook de paarse spruiten hebben nagenoeg geen schade. Ik vroeg Gert of hij niet tegen trips kan spuiten, maar die beestjes schijn je niet zo makkelijk klein te krijgen. 

Zelf heb ik dit voorjaar op onze tuin twee pogingen gedaan om spruitjes op te kweken, maar kiemden er maar drie van de misschien wel 100 zaden. De planten die daaruit groeiden, staan nu fier op de tuin tussen de 10 rode kolen die ik van Gert kreeg. Kolen nemen vrij veel plek in en die is op onze tuin beperkt. 

Toen Gert eind september bij ons op de tuin was, zei hij dat ik minder schade van plaaginsecten in de spruitjes heb dan hij. Mogelijk is dat te danken aan de diversiteit in ons kolenvak. Na een aanval van koolvlieg op de broccoli, bloemkool en palmkool in het voorjaar, hebben we na advies van ons bestuurslid, zij weet veel over ecologisch tuinieren en combinatieteelten, als de wiedeweer dille en Afrikaantjes gezaaid. Deze planten trekken nuttige insecten aan en stoten schadelijke insecten af. Ze geven zowel boven- als ondergronds geur af waar insecten op reageren. Dit is kennis die ik op Warmonderhof niet heb opgedaan. 

Foto: Renée Rooijmans

In april vertelde Gert dat hij 1200 paarse spruiten zou zetten. Er zijn in Nederland maar twee telers die een licentie hebben om het paarse spruiten ras Coraletta, ontwikkeld door Syngenta, te telen en verkopen. De verkrijgbaarheid ervan loopt via vaste afspraken met twee ketenorganisaties/groothandels en resulteert bijvoorbeeld in een vrolijke en excellente spruitenmix in de schappen van AH voor de feestdagen. 

Om de teelt van deze paarse spruiten te kunnen doen, moest Gert eerst een goed woordje doen, waarna de twee betreffende telers en het zaadbedrijf zouden stemmen. Eén teler en het zaadbedrijf waren voor, waarna Gert groen licht had om plantgoed te bestellen. Er is weleens eerder geprobeerd om paarse spruitjes op de markt te brengen, maar die waren niet te eten. De smaak van Coraletta is een beetje nootachtig en wat zoeter dan de groene spruit. De paarse kleur verdwijnt bij koken, maar blijft bij stomen, roosteren en roerbakken.

Foto: Jeroen van Wisse

De paarse spruit laat vanaf half november goed los van de stam en is tot in februari beschikbaar. Op de markt zijn we 27 oktober begonnen met de verkoop van de prachtige stammen. 

Foto: Renée Rooijmans

Foto: Jeroen van Wisse

Vorige week zaterdag verkocht ik ze voor de zesde week op rij. Mensen weten niet wat ze zien en reageren er erg enthousiast op. Deze week heeft Gert 10 kilo losse spruitjes exclusief met de hand geplukt voor op de markt. Dit scheelde apart sorteerwerk, wat met machinale pluk gepaard gaat. De groene en paarse stammen zouden dan apart gehouden moeten worden voor de sorteerband. Helaas werd de Oogstmarkt vandaag voor het eerst sinds het bestaan van bijna 10 jaar gecanceld. De wind was te krachtig en de haringen, waarmee de kramen geankerd moesten worden, vlogen in het rond. De paarse spruiten verkocht Gert desondanks binnen no time via zijn andere lokale afzetkanalen. 

Foto: Renée Rooijmans

Foto: Renée Rooijmans

Markt als podium

Foto: Renée Rooijmans

Foto: Jeroen van Wisse

Kiekeboe 🐄 Mijn kraam als podium met hoofdrolspelers, passanten en figuranten. Wie wie is hangt af van perspectief. Gister legden de stadsantropoloog Renée en de stadsbakkert Jeroen Bakt schoonheid en sfeer vast. Ze schepten een kader. En ik herinnerde me een foto uit het archief (2016) van Rotterdamse Oogst waarin alles samenkomt. Ik ben de spin in het web, staand tussen de levende en eetbare decor- & pronkstukken. Het doek valt als ze verkocht zijn, maar het plot wordt elkeweek weer vervolgd. Het telkens weer optekenen van de verhalen gaat vanzelf. Gister had ik wat groente verkocht aan twee vrouwen. Er liep een man voorbij, die vroeg hoeveel de boerenkool kost, die aan mijn kraam hing. €2,50 per stronk. Hij liep door. De vrouwen zeiden iets tegen elkaar in het Marokkaans en lachten erbij. Ik vroeg of ze nou grappen aan het maken waren over boerenkool. ‘Mijn schoonmoeder zei dat ze het niet duur vindt voor zo veel boerenkool, maar dat ze toch geen koe hebben om het allemaal op te eten.’ #etenverbindt 

Foto: Gerda Zijlstra

Gouden marktmomenten

Gouden marktmomenten vast gelegd door oppermarktwijf Gerda Zijlstra. Sinds een tijdje verkoop ik op de kleine weekmarkt ook appels, peren en sap van De Buitenhof uit Rhoon. Zelf staan ze met hun waar op de XL en de XXL Oogstmarkt. Op mijn kraam vormt het met de groentes van Gert van Herk en de eitjes van De Vossenburg een mooi scala aan producten uit het Buytenland van Rhoon. De groentes van Gert hebben zich al lang bewezen. Mensen waarderen de versheid, smaak en de kwaliteit. Inmiddels komen er ook klanten terug voor de eitjes van AdJan en Branka Vos, omdat ze ze zo lekker vinden en worden lege eierdozen weer ingeleverd voor hergebruik. Deze oudere dame kocht twee kleine flesjes appelsap en vertelde dat ze ze mee wilde nemen in de bus tijdens een georganiseerd dagtochtje naar Leiden, mijn geboortestad. Praktisch en handzaam voor onderweg vond ze. 

Sommige klanten zoeken graag zelf hun waar uit. Als ik dan de weegschaal kan voorhouden, maakt dat net het verschil. Elke week weer wordt de markt gemaakt door de momenten met (vaste) klanten, het bijpraten met Gert, het contact met de andere markters en de marktmeester, de merkbare band met Gerda, maar ook door vrienden die voorbij komen. 
Het wordt me steeds duidelijker wat we hebben opgebouwd in die jaren. Ik ben dankbaar om de vruchten daarvan te mogen plukken. #marktfamilie

Vergelijkend bataten-onderzoek

Bataten-schat-graven. 
“Moet ik een schep pakken?” 
“Nee, dat doe ik met mijn handen.” 
Vergelijkend warenonderzoek.
Zitten er bataten onder? 
Er zitten bataten onder! 

Ze zijn wat lichter van kleur als op de voedzame klei en nog wat kleiner als in Rhoon. Nog even in de grond laten zitten dus, maar ik moet het weerbericht goed in de gaten houden ivm nachtvorst en natte voeten.
Zelf hadden we een paar weken terug aan de zijkant van de rug gegraven, maar niks gevonden. We moeten er dus bovenop zijn en dan de diepte in. 
 
Gert wou eigenlijk overal kijken, maar hij liet het bij twee plekken: dicht en dun blaren-dek. Bij hem staat het lof er veel dikker op. Bij ons schuiven ze volgend seizoen met de vruchtwisseling mee en krijgen ze een plek met meer zon en hogere ruggen. Het plekje onder de boom, kwam dit eerste jaar zo. Bij Gert staat een klein deel van het perceel in de schaduw.
Volgend jaar is het weer anders en weten we weer meer. Ik waardEER het enorm dat deze leermeester kwam kijken op onze tuin. #voedselfamilie

Voedselfamilie

Een tros bataten. Donderdag was het zo ver, Gert van Herk oogstte de eerste zoete bataten voor de Oogstmarkt. Drie kwartier ploeteren - zijn woorden - om bataten op te graven en twee kisten te vullen. De knollen zitten diep in de grond en voor hij überhaupt bij de grond kan moet hij door een dik dek lof of blaren oftewel loof of bladeren. Naar een handige manier om dat blad weg te krijgen is hij nog op zoek. Per plant zitten er vooralsnog 3-8 bataten aan, variërend in grootte. 14 juni plantte hij de 1600 plantjes op ruggen door op de knieën te schuifelen over de klei.
Gert kwam in de aanloop naar dit seizoen op het idee om speciaal voor de korte keten een gewas te telen waarmee hij zich onderscheidt en vernieuwend is in het Buytenland van Rhoon. Vooralsnog vindt hij het de moeite waard. 

En ik heb de eer om het prachtige resultaat op de Oogstmarkt te verkopen. Hij stuurde donderdag foto’s aan Gerda en mij. Op vrijdag is de primeur als een sprookje door onze betrokken en bevlogen Gerda, onze chef Rotterdamse Oogstmarkt, aangekondigd op social media. Zaterdag kwamen klanten speciaal voor de bataten naar mijn kraam. De grote verkopen het makkelijkst, maar ook de kleintjes bleken in trek. De bataten liggen er voor €2,50 per pond. Marktconform, maar vooral de prijs waard en inzichtelijk gemaakt als je nagaat wat het aan intensief handwerk kost voor een zoete bataat uit de Rhoonse klei in de kist ligt. 

Alle eer komt Gert toe, ik ben zijn trotse marktverkoper. Begin komende week komt hij bij ons op de tuin van Mens en Tuin in het Park kijken hoe het met onze bataten staat. 50 plantjes gingen op dezelfde dag als bij hem in Rhoon bij ons in Den Haag de grond - zand - in. Zo komen ware “voedselfamilies” tot stand.#korteketensprookje